Francuska menja taktiku artiljerije zbog dronova: Pouke za NORA, Tamnavu i druge srpske sisteme

Francuski 68. afrički artiljerijski puk započeo je reorganizaciju svojih baterija samohodnih haubica Caesar kalibra 155 mm kako bi povećao preživljavanje na savremenom bojištu, gde stalni nadzor dronovima i protivbaterijska dejstva predstavljaju jednu od najvećih pretnji za artiljeriju. Umesto dosadašnje organizacije sa dve sekcije po četiri oruđa, Francuzi prelaze na tri sekcije sa po dva oruđa, pri čemu ukupan broj haubica ostaje isti.

Prema navodima francuskih oficira, manje i međusobno udaljenije grupe omogućavaju veću otpornost na otkrivanje i uništenje, dok se koordinacija vatre održava zahvaljujući savremenim sistemima za upravljanje vatrom Atlas. Na taj način zadržava se sposobnost koncentracije vatrenih efekata, ali bez grupisanja većeg broja oruđa na jednoj lokaciji.

Francuski puk istovremeno formira posebne timove za pripremu vatrenih položaja, postavljanje maketa i mamaca, kao i unapred raspoređivanje municije. Cilj je da se stvarni položaji artiljerije što teže otkriju, a da eventualni napadi bespilotnih letelica budu usmereni na lažne ciljeve.

Ukrajinsko iskustvo kao upozorenje

Koliko je opasnost od FPV dronova postala ozbiljna pokazuje i događaj od 8. septembra u blizini Novoaleksandrovke, kada su ruski operateri FPV dronova pokušali da unište ukrajinsku samohodnu haubicu Archer kalibra 155 mm švedske proizvodnje.

Prema dostupnom snimku, dejstvo drona bilo je otežano snažnim elektronskim ometanjem, pa nije moguće sa sigurnošću utvrditi da li je haubica zaista onesposobljena. Međutim, sam događaj pokazuje da ni najmoderniji artiljerijski sistemi više nisu bezbedni čak ni na značajnoj udaljenosti od linije fronta.

Upravo zato francuska reorganizacija predstavlja primer prilagođavanja novoj realnosti u kojoj je gotovo svaki borbeni sistem pod stalnim nadzorom bespilotnih letelica.

Šta ovo znači za srpsku artiljeriju?

Slični izazovi stoje i pred srpskim sistemima kao što su NORA B-52, Tamnava, PULS, Šumadija, Oganj, ali i protivvazduhoplovni sistemi koji mogu postati meta izviđačkih i FPV dronova. Taktika artiljerije u Vojsci Srbije već predviđa određene radnje i postupke koji se, uz odgovarajuću adaptaciju, mogu primeniti i u novonastalim uslovima ratovanja. Među njima su veće međusobno rastojanje između oruđa i sistema, dejstvo po vodovima, kao i disperzija jedinica na većem prostoru, što je omogućeno primenom savremenih sistema za upravljanje vatrom. Vojska Srbije je i ranije pokazala sposobnost brzog prilagođavanja novim pretnjama, što je potvrđeno tokom NATO agresije na Saveznu Republiku Jugoslaviju, kada se suočila sa upotrebom precizno navođene i kasetne municije, ali i intenzivnim izviđanjem iz vazduha, uključujući i bespilotne letelice.

Današnje bojište dodatno komplikuje masovna upotreba bespilotnih letelica za izviđanje, korekciju artiljerijske vatre i direktne napade na ciljeve. Zbog toga se menjaju i uslovi za izvođenje marša artiljerijskih jedinica, organizaciju razmeštaja u očekujućim rejonima i vatrenim položajima, maskiranje istih, kao i mere zaštite od izviđanja i udara iz vazduha. Pored samih vatrenih položaja, sve češće su ugroženi i logistički pravci, punktovi za snabdevanje gorivom, municijom i hranom, kao i komandna mesta. Iskustva iz aktuelnih sukoba pokazuju da dronovi postaju jedno od osnovnih sredstava za pronalaženje i napad na logističke ciljeve u dubini rasporeda, što dodatno povećava značaj sistema radio-elektronske borbe i protivdronske zaštite.

Nekada je glavna zaštita artiljerije bila velika udaljenost od prve linije fronta. Danas FPV dronovi, izviđačke bespilotne letelice i sistemi za prenos podataka omogućavaju pronalaženje i napad na ciljeve desetinama kilometara iza linije borbenih dejstava.

Rat u Ukrajini pokazao je da se koncept „ispali i pomeri se“ dodatno razvija u koncept „sakrij se, ometaj, ispali i premesti se“. Francuska reorganizacija artiljerijskih jedinica predstavlja jedan od odgovora na novu realnost bojišta na kojem izviđački i FPV dronovi neprestano tragaju za ciljevima. Istovremeno, pokušaj uništenja ukrajinske samohodne haubice Archer pokazuje da ni najsavremeniji sistemi više ne mogu računati na bezbednost samo zahvaljujući udaljenosti od linije fronta.

Za vojsku koja raspolaže savremenim samohodnim haubicama, višecevnim lanserima raketa i protivvazduhoplovnim sistemima, zaštita od bespilotnih letelica postaje podjednako važna kao vatrena moć samog oružja. Zbog toga će sposobnost pravovremenog otkrivanja dronova, njihovo ometanje putem sistema radio-elektronske borbe, efikasno maskiranje, upotreba lažnih položaja i visok stepen pokretljivosti biti jednako važni faktori preživljavanja na bojištu kao domet, preciznost i brzina dejstva artiljerijskih sistema, dok će integracija protivdronske zaštite postati sastavni deo planiranja i izvođenja svake artiljerijske operacije.